Ályktun um umhverfismál og auðlindanýtingu

Íslendingar eiga mikið undir umhverfisvernd og sjálfbærri nýtingu auðlinda. Sjálfstæðisflokkurinn leggur áherslu á sérstöðu Íslendinga á sviði endurnýjanlegra orkugjafa og mótar stefnu sína með hliðsjón af þeim tækifærum sem Íslendingar hafa. Sjálfstæðisflokkurinn minnir á að sjálfbær þróun og nýting auðlinda snýst um velferð mannkyns á móður jörð. Stjórnvöld gegna mikilvægu hlutverki og bera mikla ábyrgð við mótun almennrar stefnu í umhverfismálum. Ekkert er þó jafn mikilvægt og ábyrgð einstaklingsins.

Nýting náttúruauðlinda
Landsfundur telur að skynsamleg og hagkvæm nýting náttúruauðlinda Íslands til framtíðar verði best tryggð með því að nýtingar- og afnotarétturinn sé í höndum einkaaðila, jafnvel þótt eignarhald auðlindar sé opinbert. Stjórnvöld setji skýrar reglur um nýtingu og afnot til þess að fyrirbyggja að eingöngu skammtímahagsmunir ráði för. Þess verði jafnframt gætt að nýting orkuauðlinda landsins stefni ekki heilsu íbúanna í hættu. Ennfremur verði náttúruverðmætum á náttúruminjaskrá hlíft. Landsfundur leggur áherslu á að ráðstöfun og útdeiling nýtingarréttinda í opinberri eigu sé gegnsætt ferli með hámarkshag þjóðarinnar að markmiði.

Öflugar rannsóknir eru forsenda skynsamlegrar og sjálfbærrar nýtingar á auðlindum lands og sjávar. Þrátt fyrir efnahagslægð en ekki síður vegna hennar, ber að efla enn frekar rannsóknir á sviði umhverfis- og auðlindamála og standa vörð um rannsóknir á þróun sjálfbærra nýtingaraðferða. Bæta þarf rekstrarumhverfi sjálfstæðra rannsóknaraðila.

Aðgangur að hreinu og góðu drykkjarvatni er hvarvetna forsenda búsetu og kann að verða eitt megin vandamál mannkyns í framtíðinni. Landsfundur leggur því þunga áherslu á að vatnsvernd verði tryggð þannig að einstaklingar hafi aðgang að hreinu og góðu drykkjarvatni og að þess verði gætt við skipulagningu nýrra byggða að ekki verði gengið um of á mikilvægar framtíðarvatnslindir. Ítrustu varkárni verði gætt í umgengni við vatnsauðlindina með það að markmiði að henni verði ekki spillt.

Tryggður verði óskoraður fullveldisréttur þjóðarinnar á auðlindum.

Náttúruvernd
Náttúra landsins færir fólki endurnæringu, hvatningu og hugarró. Mikilvægt er að gengið sé vel um náttúruna. Kostir einkaframtaksins geta reynst vel í náttúruvernd og það ber að nýta, til dæmis við rekstur þjóðgarða. Huga þarf vel að þjóðgörðum og öðrum náttúruperlum landsins og heimila ber gjaldtöku til að vernda og stýra aðgangi ferðamanna inn á viðkvæm svæði. Við hönnun mannvirkja verði leitast við að fella þau sem best að umhverfi sínu.

Eitt mikilvægasta verkefni Íslendinga á sviði náttúruverndar er að stöðva gróður- og jarðvegseyðingu. Landsfundur vill stórefla landgræðslu og skógrækt, þó þannig að gætt sé varúðar gagnvart sérstakri náttúru landsins og menningarverðmætum. Landsfundur leggur áherslu á að vernda og efla náttúrulega birkiskóga og endurheimta votlendi

Loftslagsmál og mengunarvarnir
Mengun andrúmslofts spillir umhverfi, heilsu og lífsgæðum fólks.. Landsfundur telur brýnt að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda meðal annars með því að stuðla að innleiðingu umhverfis- og gæðastjórnunarkerfa í fyrirtæki og stofnanir. Ísland er eitt fárra ríkja sem stendur við skuldbindingar sínar samkvæmt Kyoto-samkomulaginu og Íslendingar standa framar flestum þjóðum heims í notkun vistvænna orkugjafa með yfir 70% af heildarorkunotkun landsins. Tryggja verður að Ísland njóti til fulls forystu sinnar í nýtingu endurnýjanlegrar orku í framtíðarloftslagssamningum þjóða. Leggja skal stóraukna áherslu á rafknúin farartæki. Það má gera með hvetjandi aðgerðum s.s. lækkun opinberra gjalda af slíkum farartækjum.

Mikilvægt er að minnka magn úrgangs sem þarf að urða með endurnýtingu og endurvinnslu líkt og fram kemur í markmiðum landsáætlunar um meðhöndlun úrgangs og er jafnframt útfært  í svæðisáætlunum hvers landsvæðis. Mikil verðmæti fara forgörðum við núverandi ástand, ekki síst það landrými sem urðunin krefst. Hvetja verður enn frekar til endurnýtingar og endurvinnslu sem þegar er til staðar. Draga verður úr notkun óþarfa umbúða.

Orkuauðlindir
Nýlegar breytingar á lögum á auðlinda- og orkusviði tryggja núverandi eignarhald opinberra aðila á orkuauðlindum. Landsfundur fagnar að í sömu lögum er opinberum aðilum heimilt að veita afnotarétt að auðlindum í opinberri eigu sem er þó takmarkaður við allt að 65 ár. Brýnt er að verðmæti auðlindarinnar, nýtingarréttur vatnsafls og jarðvarma, séu viðurkennd með almennum gegnsæjum hætti, svo markaðsverð á afnotarétti orkuauðlinda myndist til dæmis með gjaldi fyrir orkuauðlindir í eigu opinberra aðila. Út frá samkeppnis- og jafnræðissjónarmiðum er mikilvægt að mat á virkjanakostum sé gegnsætt, taki mið af umgengni við auðlindina og hámarki arðsemi.

Þjóðir heims líta í æ ríkari mæli til endurnýjanlegra orkugjafa í baráttu sinni gegn mengun. Auður Íslendinga felst ekki einungis í fallvötnunum og þeirri orku sem býr í iðrum jarðar, heldur einnig og ekki síður í þeirri sérþekkingu sem þeir hafa fram að færa og heimsbyggðin kallar eftir. Íslensk orkufyrirtæki eru í dag leiðandi á sínu sviði og íslenskt hugvit á sviði endurnýjanlegra orkugjafa er nú þegar orðið útflutningsvara. Miklir möguleikar liggja í að hafa forskot á þessu sviði og brýnt er að því sé við haldið. Landsfundur styður áframhaldandi undirbúning að nýtingu orkuauðlinda í Þingeyjarsýslu.

Landsfundur telur tækifæri felast í gas- og olíuvinnslu innan íslenskrar lögsögu, sem markvisst hefur verið undirbúin í tíð ríkisstjórna undir forsæti Sjálfstæðisflokksins. Mikilvægt er að opin og vönduð umræða fari fram um aðferðir við nýtingu slíkra auðlinda nú þegar, þrátt fyrir óvissu í framvindu leitar á Drekasvæðinu.

Norðurhöf
Landsfundur fagnar frumkvæði Íslendinga í norrænu ráðherranefndinni, að bregðast á ábyrgan hátt við auknum umsvifum og siglingum í norðurhöfum vegna bráðnunar Norðurskautsíshellunnar, t.d. með vinnu að svokölluðu vákorti. Með aukinni skipaumferð eykst hætta á umhverfisslysum og vákortið verður m.a. grundvöllur fyrir viðbragðsáætlanir, verði umhverfisslys á höfunum.

Mikilvægt er að opin og vönduð umræða fari fram um aðferðir við nýtingu slíkra auðlinda. Stjórnvöld hafi forgöngu um nákvæma könnun á hinum 5 km þykku setlögum sem Shell Int. fann á Skjálfandaflóa snemma á 8. áratugnum og bað um leyfi til að gera þar frekari könnun en fékk neitun þáv. ríkisstjórnar. Vísast til þingsályktunartillögu 6 þingmanna Sjálfstæðisflokksins árið 1996 þar sem skorða var á þáv. ríkisstjórn að láta fullkanna þessi þykku setlög.

Aðgerðir
•   Auðlindir Íslands ber að umgangast af varfærni og skynsemi með langtíma hagsmuni að leiðarljósi. Skammtímahagsmunir mega ekki ráða ferðinni þrátt fyrir þrengingar í íslensku efnahagslífi.
•    Til að vernda náttúru Íslands og stýra aðgangi ferðamanna ber að heimila gjaldtöku í náttúru-perlum landsins, bæði í þjóðgörðum og í einkalöndum.
•    Mikilvægt er að Íslendingar nýti sér þá sérþekkingu sem býr í orkufyrirtækjum og leita ber allra leiða til að íslenskt hugvit fái notið sín til fulls.
•    Vinna ber að endurheimt votlendis í því skyni að auka koltvísýringsbindingu þjóðarinnar.