Bullkennda sjávarútvegsumræðan

Sjávarútvegsumræður hafa ekki þróast mikið í áranna rás. Hversu oft hefur maður ekki hitt fólk sem starfar í sjávarútvegi og fær umræðuna illa til þess að passa við þann veruleika sem það starfar í. Það er ekki að undra. Sjávarútvegsumræðan núna árið 2009 er óþægilega lík þeirri sem fór fram fyrir 20 árum.

Slæmur er líka ruglandinn í umræðunni. Hér er ekki átt við að menn séu ósammála um ýmislegt sem að  sjávarútvegi snýr. Það er bara eins og það er. Hitt er miklu verra hversu mótsagnakennd umræðan  er. Fyrir vikið er stundum erfitt að greina kjarnann og hvert sé eiginlega verið að fara.

Hér skulu tilgreind þrjú dæmi sem öll eiga það sammerkt að snúast um mikilvæga þætti en þar sem umræðan virðist vera út og suður og hvert rekur sig á annars horn.

Fyrsta bulldæmið

Oft heyrum við sagt að sjávarútvegurinn verði  ennþá þýðingarmeira hryggjarstykki í efnahagslífinu en áður.  Svo bæta menn því við að sjávarútvegurinn eigi að standa undir lífskjörunum á komandi árum.

Það er einmitt við svona aðstæður sem það skiptir svo gríðarlega miklu máli að rekstrar og starfsumhverfi sjávarútvegsins sé eins gott og hugsast getur. Að okkur takist að búa til eins mikil verðmæti með lágmarkstilkostnaði.

Þarna ráða stjórnvöld miklu. Það skýtur þess vegna óskaplega  skökku við að á svona tímum, sé það sett fram sem sérstakt stefnuatriði stjórnvalda að skerða svigrúm sjávarútvegsins. Hafa það beinlínis að markmiði að menn geti ekki hagrætt, lækkað kostnað, unnið markvissa markaðsvinnu og reitt sig á einhvern stöðugleika í umhverfinu. Þetta er ótrúlegt að svona sé það. En því miður. Menn vinna ekki bara leynt að því að gera sjávarútveginn óhagkvæmari. Heldur  líka ljóst. Það er á stefnuskránni, því sjávarútvegsráðherrann finnur sjávarútvegsstefnunni á undanförnum árum það helst til foráttu að hún hafi verið of sveigjanleg. Það sagði hann skilmerkilega í ræðu á Alþingi í síðustu viku.

Sem sé í einu orðinu sagt að greinin eigi að standa undir lífskjörunum. Hinu að hún hafi of mikið svigrúm til rekstrarlegra ákvarðana.

Annað bulldæmið

Nú hefst næsta vers. Muna menn orð félagsmálaráðherrans á þingi ASÍ dögunum, þegar hann sagði að sjávarútveginum (mig minnir raunar að hann  hafi talað um útgerðarauðvaldið)  væri ekki of gott að taka á sig meiri skattabyrðar. Greinin hefði notið svo góðs af lægra gengi og þyldi þess vegna meiri álögur. Gott og vel. Þetta er sjónarmið ráðherrans. Sé raunar að starfsbróðir hans fjármálaráðherrann bendir á að sjávarútvegurinn sé að bæta á sig 4 milljarða klafa í formi nýrra skatta og gjaldtöku á næsta ári.

En hvað þá um hinn sönginn sem kemur úr ranni sömu herbúða. Það er söngurinn um að sjávarútvegurinn sé á hreinni vonarvöl. Skuldirnar séu hann lifandi að drepa og jafnvel að skuldir sjávarútvegsins séu lifandi að drepa þjóðfélagið okkar. Voru þó skuldir sjávarútvegsins þó bara 2% af heildarskuldum atvinnulífsins í lok velmektarársins 2007.

Rétt er það skuldirnar eru miklar í sjávarútveginum. En er það ekki líka í atvinnulífinu almennt, hjá fjölskyldunum, ríkissjóði og sveitarfélögunum. Fór það virkilega framhjá okkur að gengið hrundi, fjármálakerfið hrundi með þeim afleiðingum að skuldirnar steyptust yfir alla þá sem höfðu tekið lán.

En hvað sem því líður geta menn að minnsta kosti ekki bæði skammast yfir of miklum skuldum í sjávarútvegi og talað um að greinin geti tekið á sig meiri byrðar vegna góðrar stöðu.

Þriðja bulldæmið

Og loks rifja ég upp skrif mín í síðustu skoðun sem ég kom á framfæri hér  í Fiskifréttum, þar sem ég benti á enn eina þversögnina. Menn gagnrýna nánast í einu og sama orðinu að framsalið í fiskveiðikerfinu sé uppspretta alls ills. En kvarta svo yfir því að ekki sé til staðar nægur leigukvóti. Láta jafnvel að því liggja að það stafi allt af djöfullegu plotti þeirra sem hafa yfir kvótanum að ráða.

Nýtt frumvarp sjávarútvegs og landbúnaðarráðherra er þessu marki brennt. Þar er yfirlýstur tilgangur eins ákvæðis að auka framboð á leigukvóta. En síðan er lagt til að draga úr leiguframsali. Það rekur sig hvert á annað horn.

Það er ekki að furða þó umræðan verði ruglingsleg á köflum. Þegar menn í hinum veigamestu málum tala svona gjörsamlega út og suður. Og það sem verst er þegar svona dæmalaust mótsagnakennd umræða kemur út úr einum og sama barkanum, eða einum og sama pennanum. Þá er ekki  á góðu von.

Greinin birtist í Fiskifréttum.

Þorskstofninn fer stækkandi

Mat Hafrannsóknastofnunarinnar á ástandi þorskstofnsins sem nú liggur fyrir, var jákvæðara en flestir þorðu að vona. Bráðabirgðaniðurstöður stofnunarinnar frá því í apríl sl. voru vísbending um að ekki væri mikilla tíðinda að vænta um uppbyggingu stofnsins. Þeim mun gleðilegra er að lesa það nú út úr skýrslu stofnunarinnar nú að þorskstofninn, okkar mikilvægasti nytjastofn, sé í ótvíræðum vexti.